Trong thời gian gần đây, ngày càng nhiều doanh nghiệp (DN) Việt Nam tập trung đầu tư vào công nghệ tự động hóa, với xu hướng sử dụng robot ngày một gia tăng. Dự báo, trong vòng 2–3 năm tới, ngành tự động hóa tại Việt Nam sẽ bùng nổ mạnh mẽ. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, Tiến sĩ Lê Hoài Quốc – Chủ tịch Hội Tự động hóa TP. Hồ Chí Minh (HAuA) – đã chia sẻ những nhận định về vấn đề này.
Ông có thể cho biết đôi nét tổng quan về ngành tự động hóa tại Việt Nam hiện nay?
Trong lĩnh vực tự động hóa, các dự án và công trình nghiên cứu của Việt Nam không hề thua kém về chuyên môn, thậm chí được đánh giá có tầm cỡ quốc tế. So sánh với các nước như Thái Lan, Malaysia, hay Hàn Quốc, năng lực nghiên cứu công nghệ tự động hóa của các nhà khoa học Việt Nam được nhận định là tương đương về trình độ chuyên môn. Tuy nhiên, khả năng phát triển và ứng dụng vào sản xuất vẫn còn hạn chế.
Một số DN tự động hóa tại Việt Nam đã cung cấp thiết bị cho các tập đoàn lớn trên thế giới như GS, Samsung. Tuy vậy, năng lực sáng tạo của DN ngành này dù có bước tiến nhưng vẫn chưa thực sự đạt được sự chuyên nghiệp cao, phần lớn chỉ dừng lại ở mức thiết kế tổng thể giải pháp mang tính hệ thống.
Vậy, mức độ ứng dụng tự động hóa trong các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam hiện nay ra sao, thưa ông?
Phần lớn các DN sản xuất trong nước hiện nay mới chỉ áp dụng tự động hóa ở mức cơ bản, do đa số DN thuộc nhóm nhỏ và vừa, với mức lợi nhuận thấp. Hiện tại, có ba lĩnh vực tại Việt Nam được xem là có thế mạnh hơn trong việc ứng dụng tự động hóa: sản xuất đồ uống; sản xuất điện tử, công nghệ thông tin và linh kiện phụ tùng; sản xuất ôtô và xe máy. Nguyên nhân là do các lĩnh vực này có đầu ra tương đối ổn định, quy mô thị trường lớn, nguồn lực đầu tư cao và khả năng tiếp nhận, làm chủ công nghệ tốt hơn.
Nhìn chung, nhu cầu tự động hóa trong sản xuất đang là xu hướng tất yếu. Doanh nghiệp muốn cạnh tranh trên thị trường bắt buộc phải giảm chi phí sản xuất, mà giải pháp then chốt chính là áp dụng tự động hóa. Thực tế, lương công nhân ngày càng tăng, trong khi giá thành các thiết bị robot tự động ngày càng hợp lý hơn. Do đó, việc tự động hóa dây chuyền sản xuất là phương án hiệu quả giúp DN tiết kiệm chi phí lao động. Các DN sản xuất công nghiệp, đặc biệt những DN có các đơn hàng lớn, đều có xu hướng đầu tư tự động hóa để nâng cao năng suất và giá trị gia tăng.
Theo ông, cần làm gì để thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm tự động hóa trong nước và tăng cường ứng dụng tại các DN?
Sự dịch chuyển của các DN FDI vào Việt Nam ngày càng rõ rệt, trong khi nguồn nhân lực nội địa chưa đáp ứng đủ nhu cầu, đòi hỏi các DN sản xuất phải áp dụng giải pháp robot hóa và các hệ thống cung ứng hiện đại nhằm nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh. Đây là thời điểm quan trọng để DN Việt nhanh chóng nắm bắt cơ hội, triển khai ứng dụng công nghệ cao và robot hóa vào sản xuất.
Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh mối liên kết giữa các nhà khoa học và DN hoạt động trong lĩnh vực công nghệ tự động hóa, tạo thành hệ sinh thái hỗ trợ lẫn nhau. HAuA hiện đang nỗ lực tạo điều kiện cho các DN hội viên kết nối giao thương, mở rộng thị trường nội địa, đồng thời hỗ trợ phát triển ra thị trường quốc tế thông qua việc ký kết hợp tác với các tổ chức tự động hóa chuyên ngành của Hàn Quốc, triển khai dự án Vietnam – Korea Techno Park tại Việt Nam chuyên về Robotics và Semiconductors.
Ngoài ra, HAuA cũng đã ký thỏa thuận hợp tác với Cơ quan Hợp tác phát triển Hoa Kỳ (USAID) nhằm hỗ trợ các DN hội viên, đặc biệt là DN nhỏ và vừa trong lĩnh vực cơ khí chế tạo, điện tử… kết nối với các nhà cung cấp toàn cầu và hỗ trợ nguồn vốn để phát triển.
Xin cảm ơn ông!
Ngọc Thảo (thực hiện)